Welk orgaan geeft jeuk?
Jeuk wordt in de eerste plaats waargenomen door de huid, waar vrije zenuwuiteinden het signaal oppikken en via het ruggenmerg naar de hersenen sturen. Jeuk kan echter ook worden veroorzaakt of versterkt door onderliggende organen en inwendige aandoeningen: Meer informatie over de achtergronden van jeuk vind je op Thuisarts of via de richtlijnen over Gezondheid en Wetenschap.
- Nieren: Bij een verminderde nierfunctie kunnen afvalstoffen zoals ureum zich ophopen in het bloed, wat hevige jeuk veroorzaakt.
- Lever: Bij leverproblemen of galwegaandoeningen (zoals galstase of hepatitis) kunnen galzouten zich ophopen in het lichaam en jeuk opwekken.
- Schildklier: Zowel een te traag als een te snel werkende schildklier kan huidklachten en jeuk geven.
- Lees verder »
Wat zijn de oorzaken van jeuk over het hele lichaam?
Jeuk over het hele lichaam (gegeneraliseerde jeuk) kan verschillende oorzaken hebben, variërend van een eenvoudige huidconditie tot onderliggende medische aandoeningen. Meer informatie en adviezen lees je op Thuisarts of bekijk het overzicht van mogelijke oorzaken via Gezondheid en Wetenschap.
- Droge huid (xerose): Eén van de meest voorkomende oorzaken, vaak verergerd door heet douchen, veel zeep, droge (verwarmings)lucht of veroudering van de huid.
- Huidaandoeningen: Eczeem, psoriasis, netelroos (galbulten) of huidschimmel.
- Parasieten en insecten: Schurft (scabies), hoofd- of schaamluis, of reacties op insectenbeten.
- Allergieën en irritatie: Contactallergie (bijv. door een nieuwe douchegel, wasmiddel, parfum) of kledingstoffen zoals wol.
- Nierproblemen: Verminderde nierfunctie (uremische jeuk), waarbij afvalstoffen zich ophopen in het bloed.
- Leverproblemen of galwegen: Leveraandoeningen of galwegaandoeningen waarbij galzouten zich ophopen in de huid (soms met gelige verkleuring van de huid of ogen).
- Schildklierafwijkingen: Zowel een traag als een te snel werkende schildklier.
- Suikerziekte (diabetes): Kan leiden tot een droge huid of zenuwrikkeling.
- Bloedziekten of kwaadaardigheden: In zeldzame gevallen kan jeuk wijzen op aandoeningen zoals bloedarmoede, polycythemia vera of een lymfoom (zoals de ziekte van Hodgkin).
- Geneesmiddelen: Jeuk kan een bijwerking zijn van bepaalde medicijnen, zoals antibiotica, pijnstillers, bloeddrukverlagers of cholesterolverlagers.
- Zwangerschap: Hormonale veranderingen of zwangerschapscholestase (vaak met name jeuk aan handpalmen en voetzolen).
- Stress, angst of depressie: Spanning kan jeukklachten opwekken of bestaande jeuk flink verergeren (psychogene jeuk).
- Niet krabben: Krabben beschadigd de huid en maakt de jeuk op termijn erger.
- Huid hydrateren: Smeer het hele lichaam dagelijks in met een milde, parfumvrije basiszalf of crème (zoals cetomacrogol- of lanette-zalf).
- Kort en lauw douchen: Douche niet te lang (max 5-10 minuten), niet heet (onder de 37-38 graden) en gebruik zo min mogelijk zeep of douchegel.
- Lees verder »
Wat is jeuk bij leverproblemen?
Jeuk bij leverproblemen (pruritus) ontstaat doordat de lever afvalstoffen, zoals galzouten en bilirubine, niet goed meer kan afbreken en afvoeren. Deze stoffen hopen zich op in het bloed en irriteren de zenuwuiteinden in de huid. Leverjeuk komt vooral voor bij aandoeningen waarbij de galstroom is verstoord (cholestase), zoals: Meer informatie over de achtergronden van leveraandoeningen en symptomen is te vinden via het MDL Fonds.
- Waar voel je het: De jeuk kan over het gehele lichaam voorkomen (gegeneraliseerd), maar is vaak het hevigst op de handpalmen en voetzolen, of op de benen, rug en hoofdhuid.
- Wanneer erger: De jeuk is vaak 's avonds en 's nachts het ergst, wat kan leiden tot slaapproblemen en krabwondjes.
- Bijbehorende klachten: Leverjeuk gaat vaak samen met andere symptomen, zoals een gele verkleuring van de huid of het oogwit (geelzucht), donkere urine, lichte ontlasting, vermoeidheid of pijn in de rechterbovenbuik.
- Levercirrose (littekenweefsel in de lever)
- Primaire biliaire cholangitis (PBC, ontsteking van de kleine galwegen)
- Galwegverstoppingen (door galstenen of tumoren)
- Hepatitis of andere leveraandoeningen
- Raadpleeg een arts: Neem contact op met je huisarts of behandelend specialist als je last hebt van aanhoudende jeuk in combinatie met een gele huid of donkere urine. Via de polikliniek Maag-, Darm- en Leverziekten kan er bloedonderzoek gedaan worden.
- Niet zelf experimenteren: Reguliere huidcrèmes of standaard jeukremmende medicijnen helpen vaak weinig tegen leverjeuk, omdat de oorzaak in het bloed zit. Gebruik geen zware kruidenmiddelen zonder overleg met je arts, omdat deze de lever extra kunnen belasten.
- Ondersteunende maatregelen: Drink voldoende water om de afvoer van afvalstoffen te bevorderen en vermijd alcohol.
- Lees verder »
Wat zijn de mogelijke oorzaken van rode bultjes op de huid?
Rode bultjes op de huid kunnen verschillende oorzaken hebben, variërend van onschuldig tot iets dat behandeling vraagt. Meer over specifieke kenmerken en behandelingen lees je op Huidarts.com. Neem contact op met een arts als de bultjes:
- Netelroos (urticaria / galbulten): Jeukende, rode of gezwollen bulten die plotseling opkwijten en vaak weer wegtrekken.
- Insectenbeten: Beten van bijvoorbeeld muggen, vlooien of bedwantsen veroorzaken vaak rode, jeukende bultjes (soms in een rij bij bedwantsen).
- Keratosis pilaris: Kleine, rode of huidkleurige bultjes die voelen als schuurpapier, meestal op de buitenkant van de bovenarmen, benen of wangen. Dit is onschuldig.
- Contactallergie of eczeem: Een reactie op bijvoorbeeld zeep, een parfum, wasmiddel of een stof waar de huid niet tegen kan.
- Warmtebultjes of zonneallergie: Huidreacties door warmte, vocht of fel zonlicht.
- Schurft (scabies) of zwemmersjeuk: Besmettelijke of door parasieten/larven veroorzaakte jeukende bultjes.
- Was de huid met lauw water zonder agressieve zeep.
- Probeert zo min mogelijk te krabben om ontstekingen of littekens te voorkomen.
- Draag losse, ademende (katoenen) kleding.
- Gebruik eventueel een verzachtende of verkoelende crème (zoals een crème met ureum bij keratosis pilaris).
- Erger worden of zich heel snel uitbreiden.
- Samengaan met koorts, erge pijn, benauwdheid of een algemeen ziek gevoel.
- Niet weggaan of als je twijfelt over de oorzaak. Je kunt ook een digitale zelfcheck doen via Moet ik naar de dokter?.
- Lees verder »
- Welk orgaan produceert elke dag 1,5 liter vocht?
- Welk orgaan ureum wordt geproduceerd?
- Welk orgaan zit er links onder in de buik?
- Wat is een orgaan donor?
- Welk intern orgaan kan zichzelf herstellen?
- Welk orgaan kan zichzelf herstellen?
- Welk orgaan maakt hemoglobine?
- Welk orgaan regelt kalium?
- Welke kanker begint met jeuk?
- Hoe ziet stress jeuk eruit?