Waarom heeft een clown een rode neus?
De rode neus van een clown is in de 19e en 20e eeuw ontstaan als een visueel en psychologisch hulpmiddel in het circus: Meer over de geschiedenis van het circus en dit symbool lees je op de Encyclopedia Britannica.
- Aandacht in de grote circustent: In de uitgestrekte circuspistes van de late 19th eeuw was het voor het publiek lastig om de clown op te merken tussen alle drukke acts en slapstick door. De rode neus trok de blik direct naar het midden van het gezicht, waardoor elke gezichtsuitdrukking (zoals verbazing of verdriet) beter zichtbaar werd.
- Het type 'auguste': De neus hoort specifiek bij het personage van de auguste (de onhandige, grappige tegenspeler met de rode neus en kleurrijke kleding). Invloedrijke artiesten zoals Albert Fratellini maakten dit uiterlijk begin 20e eeuw populair, waarna het via televisiefiguren zoals Bozo the Clown wereldberoemd werd.
- Het kleinste masker ter wereld: In de moderne clownerie (zoals bij de CliniClowns) wordt de neus gezien als het 'kleinste masker ter wereld'. Het is een mentaal signaal voor de clown om in de rol te stappen en voor het publiek een uitnodiging tot humor en spel.
- Volksverhaal over alcohol: Een bekende legende vertelt dat de rode neus is afgekeken van een dronken stalknecht die in de 19e eeuw onverwacht moest invallen voor een zieke witte clown.
- Lees verder »
Waarom heeft Rudolf een rode neus?
Volgens het kerstverhaal heeft het rendier Rudolf een felrode, lichtgevende neus die tijdens een dichte mist als lamp dient voor de arrenslee van de Kerstman. In de echte wereld zijn er verschillende grappige en serieuze verklaringen bedacht:
- Het kerstverhaal: Robert Lewis May bedacht het verhaal in 1939. Rudolf wordt eerst uitgelachen om zijn opvallende neus, maar wordt een held wanneer de Kerstman hem op een mistige kerstavond voorop laat gaan om de weg te verlichten. Meer achtergrond over het personage vind je op Wikipedia.
- Doorbloeding en warmte (2012): Onderzoekers van onder meer het Erasmus MC wezen erop dat rendieren een dicht netwerk van bloedvaatjes in hun neus hebben om hun temperatuur te regelen. Zware inspanning en stress bij het trekken van een slee zouden de doorbloeding en het neusslijmvlies sterk laten opwarmen en rood kleuren.
- Bioluminescentie (2017): Andere onderzoekers opperden gekscherend dat de neus oplicht door bioluminescentie—hetzelfde verschijnsel als bij glimwormen of diepzeevissen—waardoor het rendier beter door de mist kan navigeren.
- Lees verder »
Waar komt het woord clown vandaan?
Het woord clown komt oorspronkelijk uit het Engels (voor het eerst opgetekend rond 1570 in Londen), maar het heeft waarschijnlijk een Nederlandse of Germaanse wortel. In de 16e en 17e eeuw werd het woord in het Engelse toneel (onder meer bij Shakespeare) gebruikt voor domme, plattelandse stripfiguren. In de loop van de 18e eeuw maakte de figuur de overstap naar het circus, waar het uitgroeide tot de komische, geschminkte artiest zoals we die nu kennen, vaak onderverdeeld in de klassieke witte clown (Pierrot) en de lompe August. Meer achtergronden over de geschiedenis van het genre lees je op de Wikipedia-pagina over de clown.
- Oorspronkelijk "boerenpummel": In de 16e eeuw betekende het Engelse woord clown geen theatermaker of grappenmaker, maar een lompe, ongemanierde plattelandsbewoner, een onnozele hals of een "boerenpummel".
- Nederlandse connectie: Veel etymologen vermoeden dat het Engelse clown is afgeleid van het Middelnederlandse woord kloen (of het Groningse kloun), wat een dikke, onhandige kerel of lummel betekende. Via deze weg is het verwant aan het Nederlandse woord kluns.
- Alternatieve theorie: Soms wordt geopperd dat het afstamt van het Latijnse colonus (boer), maar taalkundigen achten de band met het Germaanse/Nederlandse kloen waarschijnlijker.
- Lees verder »
Is Pennywise echt gebeurd?
Nee, Pennywise is niet echt gebeurd. Het personage is verzonnen door schrijver Stephen King voor zijn horrorboek It uit 1986 en is later verfilmd. Hoewel het verhaal fictie is, haalde Stephen King wel inspiratie uit de werkelijkheid: Deze korte video licht verder toe welke echte angsten en verhalen Stephen King gebruikte voor Pennywise:
- John Wayne Gacy: Deze Amerikaanse seriemoordenaar trad op als clown ('Pogo the Clown') en vermoordde in de jaren 70 tientallen jonge mannen. Volgens John Wayne Gacy en HLN vormde zijn achtergrond een belangrijke inspiratie voor de griezelige clowngedachte achter Pennywise.
- Clownsangst en verhalen: King speelde in zijn boek met de angst voor clowns en oude dorpslegendes.
- Lees verder »