Wat gebeurt er als de Afsluitdijk breekt?
Als de Afsluitdijk zou doorbreken, ontstaat er een grootschalige en complexe waterramp: Belangrijke kanttekening: De Afsluitdijk is recent ingrijpend versterkt en overslagbestendig gemaakt om extreem hoge stormen en een zeespiegelstijging te weerstaan; de kans op een doorbraak is daardoor uiterst klein.
- Zout water in het IJsselmeer: Het zoute water van de Waddenzee stroomt ongehinderd het zoetwaterbekken van het IJsselmeer in. Dit vernietigt de zoetwaterfauna en -flora en vormt een enorme bedreiging voor de drinkwatervoorziening en de landbouw rondom het IJsselmeer (die afhankelijk zijn van zoetwater).
- Grote overstromingsrisico's rondom het IJsselmeer: Door de open verbinding met de zee stijgt het waterpeil in het IJsselmeer drastisch en snel. Lage gebieden, riviermonden en steden die in directe verbinding staan met het IJsselmeer (zoals Zwolle en Kampen) lopen direct gevaar op overstromingen.
- Regionale ontwrichting en economische schade: De snelweg A7 over de Afsluitdijk raakt onbruikbaar, waardoor de directe verkeersverbinding tussen Noord-Holland en Friesland wordt afgesneden. Scheepvaart, visserij en de regionale economie worden zwaar getroffen.
- Impact op de dijken achter de dijk: Hoewel de dijken rond het IJsselmeer en polders zoals Flevoland berekend zijn op hoge waterstanden, kan een ongecontroleerde stormvloed via het IJsselmeer enorme druk zetten op de achterliggende keringen.
- Lees verder »
Wanneer is de kans dat Nederland onder water komt te staan?
Nederland komt niet op een vaste datum of 'opeens' helemaal onder water te staan, maar het risico op overstromingen en de druk op onze waterbescherming nemen wel toe door klimaatverandering en zeespiegelstijging. Je kunt zelf opzoeken hoe hoog het water bij jou in de buurt kan komen in een noodsituatie via de officiële website Overstroom ik of bekijken wat de risico's zijn via de Risicokaart.
- Geen vaste datum: Er is geen moment waarop heel Nederland plotseling onder water loopt. Nederland beschikt over een sterk stelsel van dijken, duinen, stormvloedkeringen en gemalen.
- Korte termijn (tot 2050): De kans op een grote overstroming vanuit zee of de rivieren is klein door strenge wettelijke veiligheidsnormen.
- Lange termijn (na 2050 en richting 2100): Door de opwarming van de aarde stijgt de zeespiegel en neemt de afvoer van grote rivieren (zoals de Rijn en de Maas) in de winter vaker toe. Volgens wetenschappelijke scenario's (zoals van de Universiteit Utrecht) wordt de opgave om het land droog te houden steeds groter.
- Kwetsbaarheid: Ruim de helft van Nederland ligt gevoelig voor overstromingen of onder zeeniveau. Lokale hoosbuien (zoals in Limburg in juli 2021) kunnen ook nu al voor wateroverlast zorgen.
- Lees verder »
Wat zou er gebeuren als de dijken breken?
Als de dijken breken is een spannende Nederlands-Vlaamse dramaserie uit 2016 van regisseur Hans Herbots en bedenker Johan Nijenhuis. Je kunt de serie bekijken via aanbieders zoals Prime Video of bekijken hoe men naar de realiteit van de serie kijkt via het Schooltv Video-item. Bekijk hier een fragment waarin experts reageren op de vraag of de dijken in Nederland echt kunnen breken:
- Verhaal: Een ongekende zware storm jaagt het zeewater tegen de Nederlandse en Vlaamse kust, waardoor de dijken dreigen te bezwijken en de Randstad en West-Vlaanderen overstroomd worden.
- Personages: De serie volgt onder meer de Nederlandse premier (gespeeld door Gijs Scholten van Aschat), verschillende families en een violist tijdens de naderende ramp en de chaotische evacuatie.
- Afleveringen: De miniserie telt 6 afleveringen en werd uitgezonden door de EO op NPO 1 en in België door de VRT.
- Lees verder »
Wat gebeurt er met Nederland als de zeespiegel blijft stijgen?
Als de zeespiegel blijft stijgen, verandert Nederland op ingrijpende wijze op het gebied van veiligheid, waterhuishouding en leefbaarheid. Volgens het KNMI en het Deltaprogramma stijgt de zeespiegel langs de Nederlandse kust naar verwachting met 15 tot 20 centimeter in 2050 en mogelijk tot wel 1,2 meter (of meer bij het afsmelten van ijskappen) aan het einde van de eeuw. Dit zijn de belangrijkste gevolgen: Tot nu toe hanteert Nederland de strategie van kustbescherming en adaptatie (meegroeien met de zee via zandopspuitingen, dijkversterking en het reserveren van ruimte voor rivieren). Volgens experts is dit tot ongeveer 1 à 2 meter zeespiegelstijging technisch en financieel vol te houden. Bij extremere scenario's (meer dan 2 tot 5 meter) worden de keuzes echter zo complex dat de inrichting van het Nederlandse landschap fundamenteel op de schop moet.
- Hogere en bredere dijken: De kustduinen, dijken en stormvloedkeringen (zoals de Maeslantkering) krijgen veel meer druk te verduren.
- Vervanging kunstwerken: Dammen, sluizen en keringen moeten tientallen jaren eerder worden verzwaard of vervangen.
- Rivieropstuwing: Hoger zeewater zorgt ervoor dat rivieren (zoals de Rijn en de Maas) hun water minder makkelijk kwijt kunnen bij zee. Hierdoor kan het water landinwaarts opstuwen en groeit het risico op dijkdoorbraken.
- Zout grondwater: Zout water dringt dieper de kustgebieden en de riviermondingen binnen (zoals de Nieuwe Waterweg), waardoor het grondwater verzilt.
- Drinkwater en landbouw: Het wordt moeilijker en duurder om zoet water te winnen voor drinkwater, natuur en landbouw. In droge periodes moeten inlaten vaker dicht.
- Polders lopen vast: Grote delen van West- en Noord-Nederland liggen onder de zeespiegel. Nu pompen gemalen het overtollige polderwater 'vrij verval' of via pompen naar de zee.
- Extra pompen nodig: Bij een hogere zeespiegel kan water niet meer zomaar naar buiten stromen; er zijn enorm veel extra gemalen en energie nodig om het land droog te houden.
- Zandsuppletie: Om de kust op peil te houden, moet Rijkswaterstaat continu miljoenen kubieke meters zand opspuiten op de Noordzeestranden en voor de kust.
- Waddenzee: De Waddeneilanden en de Waddenzee kunnen de zeespiegelstijging bij een heel snelle stijging mogelijk niet meer bijbenen, waardoor kwelders en platen onder water verdwijnen.
- Lees verder »