Waardoor is de oorlog in Oekraïne begonnen?
De Russisch-Oekraïense oorlog begon in haar meest recente, grootschalige vorm op 24 februari 2022, toen Rusland een volledige militaire invasie startte in Oekraïne sinds 2022. Het conflict kent echter een langere voorgeschiedenis die dieper teruggaat in de tijd.
- 1991 – Uiteenvallen van de Sovjet-Unie: Na de val van de Sovjet-Unie werd Oekraïne een onafhankelijke staat. Er ontstonden direct spanningen over de verdeling van militaire infrastructuur, kernwapens en de Zwarte Zeevloot.
- Februari 2014 – De Revolutie van de Waardigheid en annexatie van de Krim: Na pro-westerse protesten (Euromaidan) werd de pro-Russische president Viktor Janoekovytsj verdreven. Rusland reageerde hierop door de Krim te bezzetten en te annexeren, en door een gewapend conflict te ontketenen in de oostelijke Donbas-regio via pro-Russische separatisten.
- Geopolitieke spanningen en de NAVO: Rusland, onder leiding van Vladimir Poetin, verzette zich fel tegen de mogelijke toenadering van Oekraïne tot westerse instellingen zoals de Europese Unie en de NAVO. Moskou zag de oostwaartse uitbreiding van de NAVO als een bedreiging voor de eigen veiligheid, al wijzen westerse landen en experts juist naar de Russische drang om invloed in de regio te behouden en de soevereiniteit van Oekraïne te ondermijnen.
- 24 februari 2022 – De grootschalige invasie: Onder het voorwendsel van onder meer "demilitarisering" en "denazificatie" viel het Russische leger op verschillende fronten Oekraïne binnen, wat leidde tot de grootste oorlog in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog.
- Lees verder »
Is Oekraïne vroeger van Rusland geweest?
Ja, grote delen van Oekraïne hebben in het verleden inderdaad onder de controle van Rusland en de Sovjet-Unie gestaan, maar de relatie ligt historisch complexer. Meer over de achtergrond van deze geschiedenis lees je bij Historiek of via het overzicht op de Wikipedia-pagina over de Geschiedenis van Oekraïne.
- Het Kievse Rijk (9e tot 13e eeuw): De middeleeuwse staat Kievse Roes (met Kiev als hoofdstad) geldt zowel voor Oekraïners als voor Russen als de vroege culturele voorloper.
- Langdurige splitsing: Lange tijd was Oekraïne opgedeeld. Het oosten kwam vanaf de 17e eeuw (1686) onder het gezag van het Russische Rijk, terwijl het westen juist eeuwenlang bij Polen, Litouwen en later het Oostenrijkse (Habsburgse) Rijk hoorde.
- De Sovjet-Unie (1922–1991): Na de Russische Revolutie werd Oekraïne als de Oekraïense Socialistische Sovjetrepubliek ingelijfd bij de Sovjet-Unie, een staat waarin Moskuu de dominante macht was maar die officieel uit verschillende sovjetrepublieken bestond.
- Onafhankelijkheid (1991): Sinds de val van de Sovjet-Unie op 24 augustus 1991 is Oekraïne een volledig onafhankelijke en internationaal erkende soevereine republiek.
- Lees verder »
Wat wil Rusland van Oekraïne?
Rusland wil met de oorlog in Oekraïne de politieke en militaire controle over het land verkrijgen, de huidige pro-Westerse regering in Kiev omverwerpen en voorkomen dat Oekraïne ooit lid wordt van de NAVO. Belangrijke doelen van Moskou zijn: Meer achtergronden over de motieven en de positie van Moskou zijn te vinden in analyses van de Universiteit Utrecht.
- Regimeverandering: Het vervangen van de Oekraïense leiding door een pro-Russisch of volledig gecontroleerd bestuur.
- Territoriale claims: Het behouden en erkennen van de geannexeerde gebieden (waaronder de Krim, Donetsk, Loehansk, Zaporizja en Cherson) en verdere controle over Oost- en Zuid-Oekraïne.
- Demilitarisering en neutraliteit: Het afdwingen van een permanente 'neutrale' status voor Oekraïne, waardoor het land geen Westerse troepen, buitenlandse basissen of zware wapens van de NAVO mag hosten.
- Invloed op de wereldorde: Het tonen van macht tegenover het Westen en het herdefiniëren van de veiligheidsarchitectuur in Europa volgens Rijksoverheid.nl en de AIVD.
- Lees verder »
Waarom wil Poetin Oekraïne hebben?
De Russische president Vladimir Poetin wil Oekraïne controleren en onderwerpen vanwege een combinatie van geopolitieke, historische en strategische motieven: Meer achtergrondinformatie over zijn beweegredenen en de historische context is te vinden bij de NPO Kennis-analyse over Poetin of in de terugblik van Pointer (KRO-NCRV).
- Geen NAVO-uitbreiding: Poetin wil voorkomen dat Oekraïne toetreedt tot de NAVO en dat westerse militaire structuren en raketten direct aan de langere Russische grens komen te liggen.
- Invloedssfeer: Hij beschouwt Oost-Europa als een bufferzone en een traditionele invloedssfeer waarin Rusland de dienst uitmaakt.
- Gedeelde geschiedenis: Poetin hangt de visie aan dat Russen en Oekraïners historisch en cultureel "één volk" zijn en dat Oekraïne geen legitieme, op zichzelf staande onafhankelijke staat heeft.
- Herstel van grootmachtstatus: Hij ziet het verlies van de Sovjet-Unie als een grote historische fout en probeert de Russische invloed op voormalige Sovjetrepublieken te herstellen.
- Het 'kroonjuweel': Oekraïne beschikt over aanzienlijke economische waarde, zoals belangrijke energievoorraden, landbouwgrond, zware industrie en grondstoffen (waaronder zeldzame aardmineralen).
- Geopolitieke controle: Zonder Oekraïne is een bredere Russisch geleide economische of staatkundige unie in de regio nauwelijks levensvatbaar.
- Binnenlandse macht: Door zichzelf neer te zetten als beschermer van de Russische natie tegen een vijandig Westen, probeert Poetin zijn autocratische regime en steun in eigen land te consolideren.
- Lees verder »
- Wat was de oorzaak van de oorlog in Oost-Oekraïne in 2014?
- Hoeveel CO2 oorlogen heeft Oekraïne?
- Wat is de echte reden van de oorlog in Oekraïne?
- Hoe is de oorlog tussen Rusland en Oekraïne ontstaan?
- Waarom oorlog Oekraine?
- Wat heeft de oorlog in Oekraïne voor gevolgen?
- Wie begon de oorlog in Jemen?
- Waarom begon Nederland een oorlog in Indonesië?
- Welke president begon oorlog in Vietnam?
- Zijn Oekraïne en de Poolse taal vergelijkbaar?